ما اغلب پوسیدگی دندان را به رژیم غذایی نامناسب یا مسواک نزدن نسبت میدهیم. با این حال، در افراد بالای ۵۰ سال، علت اصلی پوسیدگیهای سریع و گسترده ربطی به بهداشت ندارد، بلکه کاملاً تحت تأثیر داروهای مصرفی است.
این پاندمی خاموش به نام خشکی دهان ناشی از دارو شناخته میشود.
قدرت دفاعی بزاق
بزاق فقط آب نیست؛ بلکه یک مایع بیولوژیکی بسیار پیچیده و فوق اشباع است. بزاق سه نقش حیاتی در سلامت دهان شما ایفا میکند: ۱. خنثی کردن اسید: وقتی غذا میخورید، باکتریها اسید تولید میکنند. بزاق این اسید را ظرف ۳۰ دقیقه خنثی کرده و از ایجاد حفره در دندان جلوگیری میکند. ۲. بازسازی مواد معدنی (Remineralization): بزاق سرشار از کلسیم و فسفات است. بزاق مدام دندانهای شما را شستشو میدهد و آسیبهای میکروسکوپی مینا را چندین بار در روز ترمیم میکند. ۳. پاکسازی فیزیکی: جریان مداوم بزاق مانند یک شوینده ملایم عمل کرده و ذرات غذا و باکتریها را از شیارهای باریک دندان بیرون میراند.
وقتی غدد بزاقی به دلیل مصرف دارو ضعیف میشوند، تمام این شبکه دفاعی فرو میپاشد. محیط دهان به شدت اسیدی شده و باکتریها به طور تصاعدی تکثیر میشوند. بدون قدرت بازسازی بزاق، دندانها با سرعتی ترسناک شروع به حل شدن میکنند. در موارد شدید، بیمار ممکن است در عرض یک سال بیش از ۱۰ پوسیدگی جدید پیدا کند، به خصوص در ناحیه ریشههای حساس دندان.
مقصران اصلی
طبق آمار موسسه ملی سلامت (NIH)، بیش از ۵۰۰ داروی رایج وجود دارد که خشکی دهان را به عنوان عارضه جانبی اصلی ذکر کردهاند. مهمترین آنها عبارتند از:
- داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب (مانند SSRIs)
- داروهای فشار خون (داروهای ادرارآور و مسدودکنندههای بتا)
- آنتیهیستامینها و داروهای ضد احتقان
- شلکنندههای عضلانی و داروهای مسکن
بدتر از آن، اثر این داروها تجمعی است: بیمارانی که روزانه سه یا چند مورد از این داروها را مصرف میکنند، تقریباً ۱۰۰٪ با کاهش قابل توجه جریان بزاق روبرو میشوند.
مبارزه با خشکی دهان
از آنجایی که معمولاً نمیتوانید (و نباید) مصرف داروهای حیاتی خود را قطع کنید، باید محیط دهان خود را به صورت دفاعی تغییر دهید:
- جایگزینهای بزاق: استفاده از قرصهای زایلیتول که شبها به داخل گونه میچسبند تا جریان بزاق را در خواب تحریک کنند.
- فلورایدتراپی موضعی: استفاده از خمیردندانهای مخصوص با غلظت بالای فلوراید (۵۰۰۰-ppm) برای سخت کردن مصنوعی مینا در نبود کلسیم بزاق.
- آبرسانی مداوم: نوشیدن آب به صورت جرعهجرعه و مداوم برای شستشوی فیزیکی دهان.
آیا داروهای فشار خون یا ضد افسردگی مصرف میکنید یا با احساس خشکی و چسبندگی در دهان بیدار میشوید؟ خطر پوسیدگی دندانهای شما به شدت افزایش یافته است. ما در Órale Care، تستهای کمی جریان بزاق را انجام میدهیم و برنامههای دفاعی دارویی اختصاصی برای محافظت از دندانهایتان تدوین میکنیم. همین امروز برای ارزیابی خطر خشکی دهان نوبت بگیرید، قبل از اینکه آسیبها شروع شوند.
دکتر مریم طریری
Lead Dentist, DDS
Dr. Mariam Tariri is a graduate of the University of Washington School of Dentistry and is dedicated to providing conservative, precise dental care to the Kirkland community. She is an active member of the ADA and WSDA.
View Professional Profile →Medical Disclaimer: The information provided on the Órale Care website is for educational and informational purposes only. It is not intended as a substitute for professional dental or medical advice, diagnosis, or treatment. Always seek the advice of your dentist or other qualified healthcare provider with any questions you may have regarding a medical condition or treatment.